W 2006 roku w Nowej Rudzie przy Miejskim Ośrodku Kultury odsłonięto pomnik. Postawiono go przy alei sław poświęconej artystom, którzy zasłużyli się dla tego miasta. Uczczono w ten sposób postać Franza Eckerta – pomnik powstał dokładnie 90 lat po śmierci kompozytora. Pomnik ten prawdopodobnie nigdy by nie powstał, gdyby nie wizyta młodego mieszkańca Tokio, który szukał materiałów i dokumentacji do filmu biograficznego.

Franz Eckert - popiersie w Nowej Rudzie.

 Franz Eckert urodził się 5 kwietnia 1852 roku w Nowej Rudzie (przed wojną Neurode), w rodzinie urzędnika sądowego. Mieszkał i wychowywał się przy Oberkirchgasse 115/116 (dzisiejsza ulica Kościelna). Powojenna zmiana numeracji budynków utrudnia jednak wyznaczenie dokładnej lokalizacji tego obiektu.

 Niezwykłe zdolności muzyczne Eckerta ujawniły się już we wczesnym dzieciństwie. Widząc jego talent, rodzice postanowili wykształcić go w tym kierunku – wysłali syna do konserwatorium we Wrocławiu (Breslau), a następnie do Drezna (Dresden). Karierę zawodową rozpoczął jako muzyk wojskowy w Nysie (Neiße), lecz szybko przeniósł się do Wilhelmshaven, gdzie awansował na stanowisko kapelmistrza marynarki wojennej.

Zdjęcie przedstawiające Franza Eckart.

 Zdjęcie ze strony publicznej 

 W Kraju Kwitnącej Wiśni rozpoczął się w tym czasie okres tzw. westernizacji, czyli przyswajania przez społeczeństwo wzorców kulturowych Zachodu (Europy i Ameryki Północnej). Wywodzący się z Nowej Rudy kapelmistrz marynarki wojennej wywarł na ten proces ogromny wpływ.

 W 1879 roku, krótko przed swoimi 27. urodzinami, Eckert udał się do Japonii. Nauczał tam gry na europejskich instrumentach w Wojskowej Szkole w Toyamie oraz w Akademii Muzycznej. Był niezwykle utalentowanym muzykiem, co szybko dostrzegła rodzina cesarska, otwierając przed nim drzwi swojego dworu. Na dworze Eckert poznał wschodnią muzykę ceremonialną oraz utworzył cesarską orkiestrę dworską.

 Japońskie Ministerstwo Marynarki Wojennej, na prośbę Suketsune Nakamury – szefa orkiestry marynarki – zaproponowało Eckertowi opracowanie muzyczne hymnu narodowego. Przyjęto, że tekstem utworu będzie nieznacznie zmodyfikowany tradycyjny wiersz Kimi ga yo. Utwór ten od dawna pojawiał się w baśniach, opowiadaniach czy historiach z życia codziennego i był często recytowany przez dzieci podczas uroczystości.

 Muzyk podjął się bardzo trudnego zadania: wykorzystał melodię skomponowaną przez Hiromoriego Hayashiego, którą następnie zharmonizował i zaaranżował na europejskie instrumenty dla orkiestry wojskowej. Premiera utworu odbyła się 3 listopada 1880 roku w Pałacu Cesarskim. W 1893 roku – 13 lat po premierze – utwór zyskał charakter ceremonialny i zgodnie z zaleceniami Ministerstwa Edukacji zaczął być śpiewany w szkołach podstawowych podczas świąt państwowych. Oficjalnie Kimi ga yo uznano za ustawowy hymn Japonii w 1999 roku.

Okładka wydania hymnu japońskiego według aranżacji Franza Eckerta z 1880 r. Zdjęcie ze strony publicznej.

 31 marca 1899 roku Franz Eckert wrócił do Prus. Nie pozostał tam jednak długo, gdyż już dwa lata później – 19 lutego 1901 roku – otrzymał zaproszenie na dwór koreański, gdzie miał objąć stanowisko nauczyciela muzyki wojskowej.

 Gdy po dwudziestu latach spędzonych w Japonii kapelmistrz przybył do Korei, brakowało tam niemal jakiegokolwiek zrozumienia dla muzyki zachodniej. Wyjątek stanowiły jedynie nieliczne grupy w kongregacjach chrześcijańskich, które śpiewały pieśni kościelne. W kraju nie było szkół muzycznych, nie mówiąc o orkiestrach wojskowych, a uroczystościom państwowym towarzyszyła tradycyjna muzyka koreańska.

 Eckert miał za zadanie stworzyć nowoczesną orkiestrę wojskową na wzór zachodni. Założył więc niewielki zespół i rozpoczął naukę gry na instrumentach europejskich. Na jego rekomendację na dworze w Seulu wpłynął niemiecki konsul Heinrich Weipert, który znał kapelmistrza jeszcze z czasów jego pobytu w Japonii. Wpływ na popularność Eckerta w Korei mógł mieć również występ niemieckiej orkiestry marynarki wojennej z 26 listopada 1883 roku, którą wówczas dyrygował.

Okładka wydania hymnu koreańskiego według aranżacji Franza Eckerta z 1902 r.

Zdjęcie ze strony publicznej.

 Już po półrocznych przygotowaniach odbył się uroczysty koncert, na który zaproszono cesarza Gojonga, ministrów oraz zagranicznych dyplomatów. Wydarzenie odniosło ogromny sukces. W efekcie 12 czerwca 1902 roku rząd koreański przekazał orkiestrze wojskowej budynek w zachodnim narożniku parku Tapgol w Seulu oraz zapewnił dalsze wsparcie dla prowadzonej przez Eckerta edukacji muzycznej. Kapelmistrz szkolił tam zespół, a w każdy czwartek organizował w ośmiokątnym pawilonie Palgakjeong darmowe koncerty. Dla mieszkańców Seulu stanowiły one bezcenną okazję do poznania i docenienia muzyki zachodniej.

 Wkrótce po udanym debiucie cesarz Gojong zaproponował noworudzkiemu kompozytorowi stworzenie hymnu patriotycznego Wielkiego Cesarstwa Koreańskiego (Aegukga). Eckert oparł swoją kompozycję na motywach tradycyjnej koreańskiej pieśni ludowej. Gotowy hymn narodowy został zaprezentowany cesarzowi 1 lipca 1902 roku, a 9 września tego samego roku wykonano go przed szerszą publicznością podczas obchodów urodzin władcy. Officialnie utworowi nadano status hymnu państwowego 15 sierpnia 1903 roku.

 Był to pierwszy i jedyny oficjalny hymn zjednoczonego państwa koreańskiego. Wykonywano go przez blisko osiem lat – aż do momentu aneksji Korei przez Japonię w 1910 roku.

Franza Eckarta został pochowany na położonym w stolicy cmentarzu dla obcokrajowców.

 Franz Eckert nie opuścił Korei i mieszkał tam nadal pod rządami japońskimi, choć w znacznie trudniejszych warunkach spowodowanych utratą dawnych patronów. Z czasem zaczął zmagać się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Powrót do ojczyzny stał się niemożliwy ze względu na wybuch I wojny światowej, w której Niemcy znalazły się w stanie wojny z Japonią. W 1916 roku kompozytor zrezygnował z funkcji dyrygenta orkiestry nadwornej. Zmarł na raka żołądka 6 sierpnia tego samego roku w swojej willi w dzielnicy Hoehyeon-dong w Seulu, przeżywszy 65 lat.

 Pogrzeb Franza Eckerta odbył się 7 sierpnia, dzień po jego śmierci, przy padającej lekkiej mżawce. W jego ostatniej drodze towarzyszyli mu: wdowa, najstarsza córka Amalie wraz z zięciem Emilem Martelem, przyjaciele oraz byli członkowie jego 70-osobowej orkiestry. Szczątki Eckerta spoczęły na Cmentarzu Cudzoziemców Yanghwajin w dzielnicy Mapo-gu w Seulu, gdzie kompozytor spoczywa do dziś.

 Tekst powstał na podstawie artykułu prof. dr. Hermanna Gottschewskiego i prof. dr Kyungboon Lee pt. „Franz Eckert und „seine“ Nationalhymnen. Eine Einführung”.