Skarb został odkryty przypadkowo przez dwóch robotników podczas prac prowadzonych w kamieniołomie gabra. Natrafili oni na znalezisko latem 1978 roku, w trakcie eksploatacji kamienia w pasmie Garbu Dzikowca. Cenny depozyt został sprawnie zabezpieczony przez Muzeum Ziemi Kłodzkiej. Owe 359 monet rzuciło zupełnie nowe światło na zagadnienie cyrkulacji pieniądza na ziemi kłodzkiej. Po pewnym czasie udało się odzyskać i zabezpieczyć jeszcze 27 egzemplarzy, co łącznie dało imponującą liczbę aż 386 monet. Zespół ten stanowi niezwykle wartościowy i cenny dla naukowców materiał numizmatyczny.Przypomnijmy czytelnikom, że tutejszy kamieniołom gabra został uruchomiony około 1870 roku przez Georga Herdena, a pozyskiwany stąd kamień – ze względu na swoją wyjątkową twardość – idealnie nadaje się do budowy dróg. W 1923 roku zakłady przeszły w ręce Reinholda Beiera oraz H.P. Pelza. Ten ostatni był synem Alexandra Pelza – budowniczego charakterystycznego gmachu mieszkalno-pocztowego przy dzisiejszej ulicy Kłodzkiej 6. Ze względu na ogromny popyt na tutejszy surowiec, kopalnia pracowała bez przerwy w systemie dzień i noc, aby nadążyć z realizacją stale napływających zamówień. W 1945 roku, natychmiast po przejęciu obiektu przez polską administrację, kamieniołom wznowił wydobycie i z powodzeniem funkcjonuje aż do dziś.

Zespół liczący 386 monet jest niezwykle typowy dla nowożytnych skarbów odnajdywanych na terenach śląskich i czeskich. W jego skład wchodzą niemal wyłącznie drobne monety srebrne o najniższych nominałach. Większość depozytu stanowią emisje Władysława II Jagiellończyka oraz Ludwika II Jagiellończyka, które były bite w słynnej mennicy w Kutnej Horze. Do numizmatycznych rzadkości w tym zestawieniu należy biały pieniądz czeski Ferdynanda I z 1531 roku. Z kolei za najstarszy egzemplarz uznać należy pieniądz Jerzego z Podiebradu (lata 1454–1462), na którego awersie wybito lwa czeskiego.

W odkrytym zbiorze znaleziono również unikalną kłodzką monetę z 1513 roku. Ten rzadki numizmat, wybity w Mennicy Hrabstwa Kłodzkiego, to srebrny halerz hrabiego Ulricha von Hardecka (rządzącego w latach 1501–1534). Moneta ma niewielkie rozmiary: jej średnica wynosi zaledwie $13\text{ mm}$, a waga to zaledwie $0{,}35\text{ g}$. Halerz ten reprezentuje typ śląski i był bity dwustronnie. Na awersie widnieje monogram „V” – oznaczający pierwszą literę imienia hrabiego w zapisie łacińskim (Vlryk). Na rewersie umieszczono natomiast czeskiego lwa z literą „A” między przednią a tylną łapą. Litera ta, według niektórych badaczy, pochodzi od nazwiska starszego rajcy miejskiego – Abfalterbergera, który był wzmiankowany w Kłodzku w 1505 roku. Hrabia Ulrich von Hardeck mógł bić własną drobną monetę w Kłodzku dzięki oficjalnemu przywilejowi, jaki uzyskał od cesarza Maksymiliana I w 1507 roku.

Skarb z Dzikowca został ukryty po 1574 roku. Datę tę (tzw. terminus post quem) wyznaczają najmłodsze monety w całym zestawie, którymi są dwa austriackie krajcary Maksymiliana II z tego właśnie roku. Depozyt został zdeponowany prawdopodobnie przez wędrownego kupca podążającego tutejszym szlakiem handlowym. Zgodnie z ówczesnym kursem monetarnym na Śląsku, za równowartość ukrytych pieniędzy można było wówczas kupić dorodnego wieprza lub – jak kto wolał – dwie 280-litrowe beczki piwa. Dzisiaj słupiecki skarb jest bezpiecznie zdeponowany w magazynach Muzeum Ziemi Kłodzkiej.

Nie jest to jedyny zespół monet odnaleziony w słupieckich wyrobiskach. Warto przypomnieć, że w 1898 roku w tutejszym kamieniołomie czerwonego piaskowca – wśród kamieni odrzuconych siłą wybuchu – znaleziono dwa naczynia gliniane. Kryły one w sobie imponujący skarb: aż 797 talarów oraz liczne drobniejsze monety pochodzące z okresu wojny trzydziestoletniej (lata 1618–1648).

Bibliografia i źródła: Przy pisaniu powyższego postu korzystałem z materiałów źródłowych: „Zeszyty Muzeum Ziemi Kłodzkiej” (część 1) oraz „Wiadomości Numizmatyczne” (zeszyt 1 [91], rok XXIV, 1981 r.). Wykorzystane fotografie monet pochodzą z wystawy numizmatycznej ze zbiorów Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku, która odbyła się w 2018 roku.

Krzysztof Kręgielewski 

P.S. Artykuł został przedrukowany z mojej strony

na Facebooku - "Eckersdorf - Ciekawostki historyczne Bożkowa i okolic."