Co roku 4 grudnia, z okazji Barbórki – tradycyjnego święta górniczego – delegacje z Nowej Rudy wraz z towarzyszącymi im pocztami sztandarowymi zbierają się na Osiedlu Wojska Polskiego. Uroczysta ceremonia odbywa się przy Pomniku Trudu Górniczego, na którym widnieje pamiątkowa tablica z napisem:

„W Hołdzie Gwarkom Ziemi Noworudzkiej fedrującym w latach 1945–2000. Szczęść Boże. Mieszkańcy. Nowa Ruda – Słupiec 04.12.2005”.

 Monument został wzniesiony na tym osiedlu w 2005 roku, już po ostatecznej likwidacji noworudzkiego zagłębia węglowego. Pierwotnie jednak, w czasach funkcjonowania zakładu, stał on bezpośrednio przy kopalnianej cechowni, po prawej stronie schodów prowadzących do budynku. Kulminacyjnym momentem corocznych uroczystości jest złożenie pod pomnikiem kwiatów i zapalenie zniczy przez przedstawicieli lokalnej społeczności oraz dawnych górników.

 Następnie uroczysty orszak, prowadzony przez orkiestrę górniczą, przechodzi ulicami miasta do kościoła pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Tuż obok świątyni, od 15 października 2006 roku, wznosi się figura św. Barbary, pochodząca z 1980 roku z terenu dawnego Pola Górniczego „Słupiec”. Rzeźba została umieszczona w przeszklonej, czworokątnej kapliczce spoczywającej na granitowym postumencie, na którym widnieje pamiątkowa tabliczka z tradycyjnym zawołaniem: „Szczęść Boże Górnikom”.

 Sama figura, wykonana ze stopu metali, ma około 52 centymetrów wysokości. W dniu święta, przed wejściem na uroczystą mszę, górnicy gromadzą się wokół kapliczki, by oddać honor swojej patronce. Obecność wizerunku św. Barbary w sercu parafii stanowi trwałe przypomnienie o tożsamości tej ziemi oraz o pokoleniach mieszkańców, którzy trudzili się pod ziemią.

 Górnictwo na Polu Górniczym „Słupiec” funkcjonowało o sześć lat dłużej niż na sąsiednim Polu „Piast”. Ostatecznie 8 lutego 2006 roku na powierzchnię wyjechał ostatni wózek z węglem, co w symboliczny sposób zakończyło trwającą aż 245 lat historię słupieckiego górnictwa. Jeszcze przez długie lata po likwidacji zakładu na ścianie dawnej cechowni wyraźnie widoczny pozostawał relikt minionej epoki – napis: „Górniczy Trud Ludowej Ojczyźnie”.

 Wspomniana wcześniej figura św. Barbary posiada niezwykłą historię – jest jedną z piętnastu bliźniaczych rzeźb, których powstanie nierozerwalnie wiąże się z dramatycznymi strajkami górniczymi na Dolnym Śląsku w sierpniu 1980 roku. Protest na szybie „Chwalibóg” rozpoczął się 27 sierpnia 1980 roku, a zaledwie dzień później, 28 sierpnia, do akcji strajkowej masowo dołączyli górnicy z szybu „Julia” Kopalni Węgla Kamiennego „Thorez” w Wałbrzychu. To właśnie w trakcie tych napiętych protestów wśród robotników narodziła się idea odprawienia mszy świętej bezpośrednio na terenie zablokowanego zakładu.

 W miejscu protestu wzniesiono wówczas drewniany krzyż oraz ołtarz z obrazem Matki Boskiej, a do Wałbrzycha zaczęły docierać solidarnościowe delegacje z kopalń z całego Dolnego Śląska – w tym ze Słupca. Uroczysta msza święta polowa, odprawiona w niedzielę 31 sierpnia o godzinie 14:00 przez księdza Juliana Żrałko, stała się momentem zwrotnym i głębokim przeżyciem duchowym dla tysięcy zgromadzonych. Wielki, pamiętny krzyż, przed którym modlili się wówczas górnicy, stał dumnie przy kopalnianej bramie jeszcze przez kilka kolejnych lat, stanowiąc symbol robotniczego oporu i solidarności.

Msza święta odprawiona 31 sierpnia1980 o godzinie 14:00 przez księdza Juliana Żrałko w Wałbrzychu na terenie kopalni „Thorez".

 To właśnie podczas tej pamiętnej mszy świętej polowej górnicy głęboko odczuli brak swojej patronki. Z ich ust padły wówczas znamienne słowa: „My, górnicy, chcemy mieć naszą Patronkę u siebie, przy nas, w naszym miejscu pracy, w naszych kopalniach. Kopalnie bez Świętej to nie nasze kopalnie!”. Po niemal dwóch dekadach narzuconego przez komunistyczne władze zapomnienia i rugowania symboli religijnych z przestrzeni przemysłowej, robotnicy z determinacją upomnieli się o obecność swojej opiekunki.

 Działając bez zwłoki, delegacja górników z Kopalni Węgla Kamiennego „Nowa Ruda” udała się na plebanię noworudzkiej parafii pw. św. Mikołaja. Przyszli z gorącą prośbą o pomoc w odnalezieniu historycznego wizerunku św. Barbary, który mógłby posłużyć jako matryca do wykonania nowych odlewów. Dokładne autorstwo odnalezionego ostatecznie gipsowego modelu do dziś pozostaje tajemnicą – niewykluczone, że przeniósł go miejscowy kapłan z Nowej Rudy wprost do tymczasowej siedziby „Solidarności” mieszczącej się w budynku Naczelnej Organizacji Technicznej (NOT).

 Ta odnaleziona gipsowa figura posłużyła jako wzór do stworzenia dwunastu żeliwnych odlewów (kolejne trzy wykonano w 1981 roku), które odlano w Dolnośląskim Przedsiębiorstwie Urządzeń Górniczych. Gotowe rzeźby pomalowano na różne barwy, a chęć ich uroczystego przyjęcia i ustawienia na swoim terenie natychmiast zgłosiły liczne kopalnie oraz zakłady przemysłowe z całego Dolnego Śląska.

 Uroczystość poświęcenia pierwszych dwunastu żeliwnych figur św. Barbary odbyła się w dniu ich święta – 4 grudnia 1980 roku – w parafii pw. Świętych Aniołów Stróżów w Wałbrzychu. Na pobliskim boisku wzniesiono imponujący ołtarz polowy, którego centralnym elementem była konstrukcja w kształcie gigantycznej lampy górniczej. Na uroczystości tłumnie zgromadzili się reprezentanci różnych profesji: hutnicy, kolejarze, kombatanci oraz rzesze górników w galowych mundurach z pocztami sztandarowymi na czele, a także liczni kapłani i zaproszeni goście. Wszystkich zgromadzonych powitał arcybiskup Henryk Gulbinowicz, metropolita wrocławski. Najbardziej poruszającym momentem ceremonii – tuż po modlitwie i konsekracji figur – było odczytanie specjalnego listu papieża Jana Pawła II, który Ojciec Święty skierował bezpośrednio do strajkujących i pracujących na Dolnym Śląsku górników.

Delegacje kopalń z całego Dolnego Śląska podczas mszy 4 grudnia 1980 roku w Wałbrzychu

Strona 4 Biuletyny Informacyjnego MKZ NSZZ "Solidarność" woj. Wałbrzyskiego -(1980:) nr 7, pochodzący z Archiwum KK NSZZ "Solidarność".

 Niezwykle doniosłym i poruszającym momentem wałbrzyskiej uroczystości było odczytanie słów, które z Watykanu skierował do dolnośląskich robotników Ojciec Święty Jan Paweł II. W swoim specjalnym liście papież pisał:

„Drodzy Górnicy!

Łączę się z Wami w dniu Świętej Barbary, która jest Waszą umiłowaną Patronką, a dzisiaj, 4 grudnia – Jej święto jest także i Waszym Świętem. Polecam Bogu w tym dniu za wstawiennictwem Św. Barbary Was Wszystkich, Waszą ciężką pracę, Wasze Rodziny oraz całą umiłowaną Ojczyznę – Waszą i moją, ażeby z tej Waszej trudnej pracy rosło w niej nowe życie i umocniło się wspólne dobro wszystkich Rodaków. Niech Opatrzność Boża strzeże Was, gdy zjeżdżacie do kopalń, czy też stajecie przy innych stanowiskach pracy. Cieszę się, że wszędzie tam niesiecie ze sobą szczególną cześć dla Św. Barbary. Wszystkich Was błogosławię i pozdrawiam tym pięknym staropolskim – a zarazem Waszym górniczym pozdrowieniem: Szczęść Boże...”

„Intronizacja” figurki św. Barbary w noworudzkim kościele 7 grudnia 1980 roku.

 Po uroczystym poświęceniu, które miało miejsce 4 grudnia w Wałbrzychu, dwie z gotowych figur zostały niezwłocznie przewiezione do swoich macierzystych parafii, aby w niedzielę 7 grudnia 1980 roku mogła odbyć się ich oficjalna instalacja i powitanie przez lokalne społeczności. Pierwsza z tych podniosłych uroczystości rozpoczęła się w Nowej Rudzie punktualnie o godzinie 10:00.

 Rzeźba została uroczyście wniesiona w tradycyjnej procesji górników w galowych mundurach do kościoła parafialnego pw. św. Mikołaja. Na początku mszy świętej przewodniczący zakładowej „Solidarności” z Pola Górniczego „Piast”, Stanisław Bakun, uroczyście poprosił celebransa o poświęcenie wyznaczonego miejsca stałej instalacji figury wewnątrz świątyni.

 Druga z figur została z zachowaniem identycznego ceremoniału wniesiona do kościoła pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Słupcu o godzinie 13:00. W trakcie tej uroczystej mszy świętej poruszające przemówienie wygłosił Kazimierz Przystacki.

 Po zakończeniu nabożeństw w obu miejscowościach sformowano monumentalne procesje, które udały się w kierunku przygotowanych wcześniej miejsc docelowych – przed budynki cechowni na Polu Górniczym „Piast” w Nowej Rudzie oraz na Polu Górniczym „Słupiec”. Idąc ulicami miast w pełnej gali, tysiące uczestników manifestowało swoją wiarę i wolność, śpiewając pieśń „My chcemy Boga”. Na czele orszaków, tuż za krzyżem, szły dzieci, siostry zakonne oraz liczne poczty sztandarowe. Dalej, w uroczystym szpalerze górników trzymających w dłoniach zapalone lampki, czterech gwarków niosło na ramionach figury swojej patronki. Za nimi podążała orkiestra górnicza oraz nieprzebrane rzesze wiernych. Mimo padającego śniegu i dojmującego mrozu nikt nie zważał na niesprzyjającą aurę. Tereny wokół szybów górniczych w Nowej Rudzie i Słupcu zostały na tę okazję odświętnie udekorowane – na wietrze dumnie powiewały flagi biało-czerwone, górnicze oraz papieskie.

Ustawienie Figurki św.Barbary na polu "Słupiec" w Słupcu. Ze zbiorów Archiwum KK NSZZ "Solidarność".

 Po zakończeniu mszy świętej delegacje przemieszczają się przed obelisk upamiętniający górników, którzy stracili życie, wykonując ten niebezpieczny zawód. Pomnik ten znajduje się przy Miejskim Ośrodku Kultury w Nowej Rudzie. Stamtąd orszak udaje się bezpośrednio do Drogosławia. Przy tamtejszym kościele pw. św. Barbary składane są kwiaty przed kolejną z historycznych figur patronki.

 Pierwotnie rzeźba ta była usytuowana obok budynku kopalnianej cechowni, gdzie spoczywała na dużym betonowym gazonie, osłonięta trójkątną kapliczką. W tym miejscu pozostawała aż do momentu likwidacji zakładu, skąd uroczyście przeniesiono ją 4 grudnia 1999 roku. Niestety, współcześnie przy kościele podziwiać możemy jedynie jej wierną kopię. Oryginalna, otoczona głęboką czcią figura padła ofiarą bezwzględnych złodziei i została skradziona 26 lutego 2013 roku.